(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 054

॥ శ్రీః ॥
3.54. అధ్యాయః 054
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
స్వయంవరమండపే ఇంద్రాగ్నియమవరుణైర్నలసారూప్యేణ తత్పార్శ్వే సముపవేశనం ॥ 1 ॥
దమయంత్యా స్వగుణసంతుష్టేంద్రాదిప్రసాదేవ నలస్థైవ వరణం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

బృహదశ్వ ఉవాచ। 3-54-0x(1923)(17927)
అథ కాలే శుభే ప్రాప్తే తథౌ పుణ్యే క్షణే తథా।
ఆజుహావ మహీపాలాన్భీమో రాజా స్వయంవరే ॥ 3-54-1(17928)
తచ్ఛ్రుత్వా పృథివీపాలాః సర్వే హృచ్ఛయపీడితాః।
త్వరితాః సమపాజగ్ముర్దమయంతీమభీప్సవః ॥ 3-54-2(17929)
కనకస్తంభరుచిరం తోరణేన విరాజితం।
వివిశుస్తే నృపా రంగం మహాసింహ ఇవాచలం ॥ 3-54-3(17930)
తత్రాసనేషు వివిధేష్వాసీనాః పృథివీక్షితః।
సురభిస్రగ్ధరాః సర్వే ప్రమృష్టమణికుండలాః ॥ 3-54-4(17931)
సంపూర్ణాం పురుషవ్యాఘ్రైర్వ్యాఘ్రైర్గిరిగుహామివ।
`ప్రవివేశ నలో దేవైః పుణ్యశ్లోకో నరాధిప' ॥ 3-54-5(17932)
తత్ర స్మ పీనా దృశ్యంతే బాహవః పరిఘోపమాః।
ఆకారవర్ణసుశ్లక్ష్ణాః పంచశీర్షా ఇవోరగాః ॥ 3-54-6(17933)
సుకేశాంతాని చారూణి సునాసాని శుభాని చ।
ముఖాని రాజ్ఞాం శోభంతే నక్షత్రాణి యథా దివి ॥ 3-54-7(17934)
దమయంతీ తతో రంగం ప్రవివేశ శుభాననా।
ముష్ణంతీ ప్రభయా రాజ్ఞాం చక్షూషి చ మనాంసి చ ॥ 3-54-8(17935)
తస్యా గాత్రేషు పతితా తేషాం దృష్టిర్మహాత్మనాం।
తత్రతత్రైవ సక్తాఽభూన్న చచాల చ పశ్యతాం ॥ 3-54-9(17936)
తతః సంకీర్త్యమానేషు రాజ్ఞాం నామసు భారత।
దదర్శ భైమీ పురుషాన్పంచ తుల్యాకృతీనిహ ॥ 3-54-10(17937)
తాన్సమీక్ష్య తతః సర్వాన్నిర్విశేషాకృతీన్స్థితాన్।
సందేహాదథ వేదర్భీ నాభ్యజానాన్నలం నృపం ॥ 3-54-11(17938)
`నిర్విశేషవయోవేషరూపాణాం తత్ర సా శుభా।'
యంయం హి దదృశే తేషాం తంతం మేనే నలం నృపం।
సాచింతయంతీ బుద్ధ్యాఽథ తర్కయామాస భామినీ ॥ 3-54-12(17939)
కథం ను దేవాంజానీయాం కథం విద్యాం నలం నృపం।
ఏవం సంచింతయంతీ సా వైదర్భీ భృశదుఃఖితా ॥ 3-54-13(17940)
శ్రుతాని దేవలింగాని తర్కయామాస భారత।
దేవానాం యాని లింగాని స్థవిరేభ్యః శ్రుతాని మే ॥ 3-54-14(17941)
తానీహ తిష్ఠతాం భూమావేకస్యాపి న లక్షయే।
ఏవం విచింత్య బహుధా విచార్య చ పునః పునః ॥ 3-54-15(17942)
శరణం ప్రతి దేవానాం ప్రాప్తకాలమమన్యత।
వాచా చ మనసా చైవ నమస్కారం ప్రయుజ్య సా ॥ 3-54-16(17943)
దేవేభ్యః ప్రాంజలిర్భూత్వా వేపమానేదమబ్రవీత్।
హంసానాం వచనం శ్రుత్వా యథా మే నైషధో వృతః।
పతిత్వే తేన సత్యేన దేవాస్తం ప్రదిశంతు మే ॥ 3-54-17(17944)
మనసా వచసా చైవ యథా నాతిచరాంయహం।
తేన సత్యేన విబుధాస్తమేవ ప్రదిశంతు మే ॥ 3-54-18(17945)
యథా దేవైః స మే భర్తా విహితో నిషధాధిషః।
తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశంతు మే ॥ 3-54-19(17946)
యథేదం వ్రతమారబ్ధం నలస్యారాధనే మయా।
తేన సత్యేన మే దేవాస్తమేవ ప్రదిశంతు మే ॥ 3-54-20(17947)
స్వం చైవ రూపం పుష్యంతు లోకపాలా మహేశ్వరాః।
యథాఽహమభిజానీయాం పుణ్యశ్లోకం నరాధిపం ॥ 3-54-21(17948)
నిశంయ దమయంత్యాస్తత్కరుణం ప్రతిదేవితం।
నిశ్చయంపరమం తథ్యమనురాగం చ నైషధే ॥ 3-54-22(17949)
మనోవిశుద్ధిం బుద్ధిం చ భక్తిం రాగం చ నైషధే।
యథోక్తం చక్రిరే దేవాః సామర్థ్యం లింగధారణే ॥ 3-54-23(17950)
సాఽపశ్యద్విబుధాన్సర్వానస్వేదాన్స్తబ్ధలోచనాన్।
అంలానస్రగ్రజోహీనాన్స్థితానస్పృశతః క్షితిం ॥ 3-54-24(17951)
ఛాయాద్వితీయో ంలానస్రగ్రజఃస్వేదసమన్వితః।
భూమిష్ఠో నైషధశ్చైవ నిమేషేణ చ సూచితః ॥ 3-54-25(17952)
సా సమీక్ష్య తు తాందేవాన్పుణ్యశ్లోకం చ భారత।
నైషధం వరయామాస భైమీ ధర్మేణ పాండవ ॥ 3-54-26(17953)
విలజ్జమానా వస్త్రాంతం జగ్రాహాయతలోచనా।
స్కంధదేశేఽసృజత్తస్య స్రజం పరమశోభనాం ॥ 3-54-27(17954)
వరయామాస చైవైనం పతిత్వే వరవర్ణినీ।
తతో హాహేతి సహసా ముక్తః శబ్దో నరాధిపైః ॥ 3-54-28(17955)
దేవైర్మహర్షిభిస్తత్ర సాధుసాధ్వితి భారత।
విస్మితైరీరితః శబ్దః ప్రశంసద్భిర్నలం నృపం ॥ 3-54-29(17956)
దమయంతీం తు కౌరవ్య వీరసేనసుతో నృపః।
ఆశ్వాసయద్వరారోహాం ప్రహృష్టేనాంతరాత్మనా ॥ 3-54-30(17957)
యత్త్వం భజసి కల్యాణి పుమాంసం దేవసన్నిధౌ।
తస్మాన్మాం విద్ధి భర్తారమేతత్తే వచనే రతం ॥ 3-54-31(17958)
యావచ్చ మే ధరిష్యంతి ప్రాణా దేహే శుచిస్మితే।
తావత్త్వయి భవిష్యామి సత్యమేతద్బ్రవీమి తే ॥ 3-54-32(17959)
దమయంతీ తథా వాగ్భిరభినంద్య కృతాంజలిః ॥ 3-54-33(17960)
తౌ పరస్పరతః ప్రీతౌ దృష్ట్వా త్వగ్నిపురోగమాన్।
తానేవ శరణం దేవాంజగ్మతుర్మనసా తదా ॥ 3-54-34(17961)
వృతే తు నైషధే భైంయా లోకపాలా మహౌజసః।
ప్రహృష్టమనసః సర్వే నలాయాష్టౌ వరాందదుః ॥ 3-54-35(17962)
ప్రత్యక్షదర్శనం యజ్ఞే గతిం చానుత్తమాం శుభాం।
నైషధాయ దదౌ శక్రః ప్రీయమాణః శచీపతిః ॥ 3-54-36(17963)
అగ్నిరాత్మభవం ప్రాదాద్యత్ర వాంఛతి నైషధః।
లోకానాత్మప్రభాంశ్చైవ దదౌ తస్మై హుతాశనః ॥ 3-54-37(17964)
యమస్త్వన్నరసం ప్రాదాద్ధర్మే చ పరమాం స్థితిం।
అపాంపతిరపాం భావం యత్రవాంఛతి నైపధః ॥
స్రజశ్చోత్తమగంధాఢ్యాః సర్వేచ మిథునం దదుః 3-54-38(17965)
వరానేవం ప్రదాయాస్య దేవాస్తే త్రిదివం గతాః।
`ఏతత్సర్వం నలోఽపశ్యద్దమయంతీ చ భారత।
యథా స్వప్నం మహారాజ తథైవ దదృశుర్జనాః ॥ 3-54-39(17966)
తతః స్వయవరం చక్రే భీమో రాజాఽతిమానుషం।
సమాగతేషు సర్వేషు భూపాలేసు విశాంపతే ॥ 3-54-40(17967)
దమయంత్యపి తద్దృష్ట్వారాజమండలమృద్ధిమత్।
అన్వీక్ష్యనైషధం వవ్రే భైమీ ధర్మేణ భారత ॥ 3-54-41(17968)
వృతే చ నైషధే భైంయా నివృత్తే చ స్వయంవరే।
సర్వ ఏవ మహీపాలాః ప్రతిజగ్ముర్యథాగతం' ॥ 3-54-42(17969)
పార్థివాశ్చానుభూయాస్య వివాహం విస్మయాన్వితాః।
దమయంత్యాశ్చ ముదితాః ప్రతిజగ్ముర్యథాగతం ॥ 3-54-43(17970)
గతేషు పార్థివేంద్రేషు భీమః ప్రీతో మహామనాః।
వివాహం కారయామాస దమయంత్యా నలస్య చ ॥ 3-54-44(17971)
ఉష్య తత్ర తథాకామం నైషధో ద్విపదాంవరః।
భీమేన సమనుజ్ఞాతో జగామ నగరం స్వకం।
అవాప్య నారీరత్నం తు పుణ్యశ్లోకోపి పార్థివః ॥ 3-54-45(17972)
రేమే సహ తయా రాజంఛచ్యేవ బలవృత్రహా।
అతీవ ముదితో రాజా భ్రాజమానోంశుమానివ ॥ 3-54-46(17973)
అరంజయత్ప్రజా వీరో ధర్మేణ పరిపాలయన్।
ఈజే చాప్యశ్వమేధేన యయాతిరివ నాహుషః।
అన్యైశ్చ బహుభిర్ధీమాన్క్రతుభిశ్చాప్తదక్షిణైః ॥ 3-54-47(17974)
పుగశ్చ రమణీయేషు వనేషూపవనేషు చ।
దమయంత్యా సహ నలో విజహారామరోపమః ॥ 3-54-48(17975)
జనయామాస చ తతో దమయంత్యాం మహామనాః।
ఇంద్రసేనం సుతం చాపి ఇంద్రసేనాం చకన్యకాం ॥ 3-54-49(17976)
ఏవం స యజమానశ్చ విహరంశ్చ నరాధిపః।
రరక్ష వసుసంపూర్ణాం వసుధాం వసుధాధిపః ॥ 3-54-50(17977)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి నలోపాఖ్యానపర్వణి చతుఃపంచాశోఽధ్యాయః ॥ 54 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-54-7 సునాసాక్షిభ్రువాణి శ్వేతి ఝ. పాఠః ॥
3-54-8 ముష్ణంతీ హరంత ॥
3-54-21 లోకపాలాః సహేశ్వరా ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-54-24 అంలానస్రజశ్చ తే రజోహీనాశ్చేతి విగ్రహః।
ఠాయావిహీనానంలానస్రజోఽస్వేదసమన్వితానితి క. పాఠః ॥
3-54-31 యద్యస్మాన్మాం భజసి తస్మాత్తే తవ వచనే రతం ఇత్యేతత్ విద్ధి ॥
3-54-37 ఆత్మభవం భాత్మన ఆవిర్భావం ॥
3-54-38 అన్నరసం యాదృశే తాదృశేప్యన్నే విశిష్టరసవత్తాం।
భావం సత్తాం। ముధునం ఏకైకేన ద్వయం ద్వయమపీత్యర్థః ॥
3-54-43 అనుభూయ దృష్ట్వా ॥
3-54-45 ఉష్య వాసం కృత్వా ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.